Μια ιστορία (και μια ευκαιρία) διοικητικής μεταρρύθμισης (Πηγή: protagon.gr)

Η ιδέα φαινόταν καλή: Να αποκτήσει και το ελληνικό κράτος μια παραγωγική Σχολή. Να διαμορφωθεί, μέσω αυτής, ένα σώμα επαγγελματικών στελεχών που ως κρίσιμη μάζα στο πέρασμα του χρόνου θα βρεθεί στην εμπροσθοφυλακή και θα προωθήσει τον διοικητικό εκσυγχρονισμό. Κάπως έτσι, ιδρύθηκε το 1983 με τις ψήφους όλων των κομμάτων η Εθνική Σχολή Δημόσιας Διοίκησης (ΕΣΔΔ). Πέντε χρόνια αργότερα αποφοιτούσαν οι πρώτοι σπουδαστές και το 1992 η τότε ΕΟΚ, αναγνωρίζοντας τη σημασία της, αναλάμβανε τη συγχρηματοδότησή της που συνεχίζεται αδιάλειπτα.

«Και ποιοι είναι πια αυτοί οι απόφοιτοι;» είναι η κλισέ φράση της «παλαιάς Διοίκησης» που ακούγεται με ενόχληση πίσω από τα ντοσιέ με τους ατομικούς φακέλους στις Διευθύνσεις Προσωπικού, που ψιθυρίζεται στους βρώμικους διαδρόμους και στις σκοτεινές γωνίες των Υπουργείων κάθε φορά που έρχεται η ώρα των αποφάσεων για την κατάληψη των θέσεων ευθύνης – της πιο κρίσιμης απόφασης για το ποιοι θα «διοικήσουν τη Διοίκηση» και ποια θα είναι τελικά η απόδοσή της.

Ας δούμε λοιπόν «ποιοι, τέλος πάντων, είναι αυτοί οι απόφοιτοι».

Πρόκειται για λιγότερα από 2.000 στελέχη, στην πλειοψηφία τους νέα. Εισήλθαν στην ΕΣΔΔ μέσω του πιο αδιάβλητου, ανταγωνιστικού (κατά την τελευταία Εκπαιδευτική Σειρά εισήλθαν 80 επιτυχόντες μεταξύ 3.700 υποψηφίων) και απαιτητικού, πολύμηνου Διαγωνισμού.

Εκπαιδεύτηκαν εντατικά, παρακολουθώντας ένα ιδιαίτερα υψηλού επιπέδου πρόγραμμα σπουδών συνεχούς αξιολόγησης που προσιδιάζει σε μία παραγωγική Σχολή συνδυάζοντας ακαδημαϊκά και πρακτικά μαθήματα, με έμφαση στην καινοτομία, την εμφύσηση ειδικών γνώσεων και την καλλιέργεια μιας ειδικής επαγγελματικής κουλτούρας που ως στελέχη ταχείας εξέλιξης θα κληθούν να διαμορφώσουν.

Η μοίρα που επιφύλαξε και επιφυλάσσει το σύστημα διακυβέρνησης στους αποφοίτους της ΕΣΔΔ, παρά τις πανθομολογούμενες υψηλής ποιότητας διοικητικές τους επιδόσεις, αντανακλά ακριβώς την τραγική μοίρα του ελληνικού κράτους. Υπακούοντας στο «νόμο της μέσης στάθμης», όχι απλώς δεν κατάφερε να αξιοποιήσει τη δημόσια αυτή επένδυση αλλά έκανε τα πάντα για να θέσει εμπόδια εισόδου: ελάχιστοι αναλογικά προϊστάμενοι, αλλοπρόσαλλες τοποθετήσεις, προσπάθειες απαξίωσης, ακόμη και εξευτελισμού των αποφοίτων μέσω της ανάθεσης απίθανων καθηκόντων χαμηλών απαιτήσεων και προσδοκιών από τις κυρίαρχες δυνάμεις που συγκροτούν το ελληνικό διοικητικό κατεστημένο.

Σαν να μην έφταναν όλα αυτά, το «νέο» βαθμολόγιο του 2011 υποβίβασε όλα τα στελέχη με υψηλά προσόντα θέτοντας ως κριτήριο για την κατάληψη βαθμού τα… χρόνια υπηρεσίας (!) και ο πρόσφατος νόμος 3839/10 που προβλέπει την αξιοκρατική επιλογή των προϊσταμένων -και, μάλιστα, με γραπτή εξέταση μέσω ΑΣΕΠ- μπλοκαρίστηκε από τις συντεχνιακές δυνάμεις της οπισθοδρόμησης και τις ευλογίες του Υπουργείου Διοικητικής Μεταρρύθμισης με αποτέλεσμα οι προϊστάμενοι να επιλέγονται από τα τοπικά δίκτυα εξουσίας χωρίς καμία διαδικασία και κριτήριο. Και, το χειρότερο, με την πολιτική της απερχόμενης ηγεσίας του Υπουργείου, οι απόφοιτοι (όπως και οι νέοι που διορίστηκαν μέσω ΑΣΕΠ ή έχουν υψηλά τυπικά προσόντα) κινδυνεύουν πρώτοι είτε να βρεθούν από υπηρεσίες σχεδιασμού δημόσιων πολιτικών σε υπηρεσίες όπου θα βάζουν απλώς σφραγίδες (το καλό σενάριο) είτε να απολυθούν αν και δεσμεύονται με καταβολή ρήτρας αποχώρησης (το κακό, αλλά σου-ρεαλιστικό σενάριο).

Η συλλογική ιστορία των αποφοίτων της ΕΣΔΔ μπορεί να προκαλεί κλαυσίγελο, παρέχει όμως το μέτρο εξευρωπαϊσμού και διοικητικής σύγκλισης των δυόμιση τελευταίων δεκαετιών. Η ασυμβίβαστη με τις συντεχνιακές λογικές αξιοποίησή τους συνιστά μια αναίμακτη μεταρρύθμιση, που μπορεί να απελευθερώσει κρυμμένες δυνάμεις και να τραβήξει το κάρο της Διοίκησης από το βούρκο αφού έχουν εκπαιδευθεί για να αντιμετωπίσουν τα δομικά προβλήματα που εντοπίζονται από τις πρώτες Εκθέσεις για την ελληνική Διοίκηση (Βαρβαρέσος, 1952) μέχρι την πιο πρόσφατη (ΟΟΣΑ, 2011). Η ένταξη σε στοχευμένη κινητικότητα μέσω διυπουργικού κλάδου, η δημιουργία ευέλικτων σχηματισμών ειδικού σκοπού (Task Forces – ελληνικές αυτή τη φορά), η ταχεία εξέλιξη και η ανάληψη θέσεων ευθύνης συνιστούν αυτονόητα προαπαιτούμενα, που θα ενισχύσουν την ενότητα και τη συνέχεια της Διοίκησης, θα προσδώσουν κινητική ενέργεια και προστιθέμενη αξία στο διοικητικό έργο, θα δυσαρεστήσουν όμως τις δυνάμεις της αδράνειας, οι οποίες, παραφράζοντας τον τίτλο του Χ. Χωμενίδη, θέλουν «τον κόσμο της διοίκησης στα μέτρα τους». Εδώ που φτάσαμε, δεν υπάρχουν δικαιολογίες γιατί η εσχάτη πλάνη θα είναι χείρων της πρώτης. Το αρμόδιο Υπουργείο έχει μια πρώτης τάξεως ευκαιρία να στείλει μήνυμα μεταρρύθμισης: Ιδού η ευκαιρία, ιδού και η μεταρρύθμιση.

*Ο Τάσος Σαλτέρης είναι Πρόεδρος Ένωσης Αποφοίτων Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης.

Πηγή: http://www.protagon.gr/?i=protagon.el.article&id=25533