Τι φταίει τελικά για την Κακή Δημόσια Διοίκηση;

Του Βασίλη Μαγκλάρα, δρ. Πολιτικών Επιστημών και προϊσταμένου Επιχειρηματικής Ανάπτυξης στην Κτηματική Εταιρεία του Δημοσίου

Το σύγχρονο ελληνικό κράτος εμφανίζεται ως ένας τεράστιος σωρός από ρουσφέτια, θα μπορούσε κανείς να υποστηρίξει, παραφράζοντας τη γνωστή εισαγωγική πρόταση του Μαρξ στο «Κεφάλαιο». Δεδομένης της κρίσης, εμφανίστηκαν το τελευταίο διάστημα στο δημόσιο διάλογο πολλές ερμηνείες για την κακοδαιμονία της δημόσιας διοίκησης, τη χαμηλή ποιότητα των προσφερόμενων υπηρεσιών της, αλλά και το κόστος της. Για την οικονομία της συζήτησης θεωρούμε ότι όλα τα παραπάνω σωρευτικά είναι αληθή, παρότι, σύμφωνα με τις διεθνείς μετρήσεις, το ελληνικό δημόσιο δεν είναι ούτε πολύ μεγάλο ούτε πολύ ακριβό ούτε ιδιαίτερα αναποτελεσματικό. Η διαχρονικά κακή άποψη του Έλληνα για το κράτος του φαίνεται να εδράζεται περισσότερο στη γνωστή συνήθειά του να διαμαρτύρεται και να αναζητεί έναν μηχανισμό να καλύπτει κάθε του ανάγκη και λιγότερο σε πραγματικά δεδομένα.

Ποιο είναι λοιπόν αυτό το ιδιαίτερο στοιχείο που κάνει την ελληνική δημόσια διοίκηση να υπολείπεται σε αποτελεσματικότητα; Μήπως οι Ελληνες είναι εγγενώς τεμπέληδες ως φυλή, μήπως φταίει ο ήλιος, όπως είπε και ο Ρέσλερ; Αυτή η αντίληψη εκτός από βλακώδης θα έπρεπε να μπορεί να εξηγήσει και τη διαφορά που εμφανίζεται στην αποτελεσματικότητα της εργασίας μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού υπαλλήλου. Μήπως φταίει η υπερβολική εργασιακή ασφάλεια του εργαζόμενου στο δημόσιο τομέα; Μάλλον ούτε αυτό φαίνεται ως λογική εξήγηση, διότι σήμερα, μετά τις απειλές για απόλυση των δημοσίων υπαλλήλων μέσω της εργασιακής εφεδρείας και της αναδιάρθρωσης των δημοσίων υπηρεσιών, η κρατική μηχανή βρίσκεται στη χειρότερη φάση της από πλευράς απόδοσης. Άρα ούτε η εργασιακή ανασφάλεια αποδίδει τα αναμενόμενα, μάλιστα φαίνεται να έχει τα ακριβώς αντίθετα αποτελέσματα. Τότε τι φταίει; Πρέπει να είναι κάτι διαφορετικό από τη «φύση» του Ελληνα ή τη «φύση» του δημοσίου υπαλλήλου.

Ας δούμε λίγο συνοπτικά την πορεία της δημόσιας διοίκησης τις τελευταίες τρείς δεκαετίες. Το ’80 το ’90 και το 2000 μας ενδιέφερε να μεγαλώνουμε το κράτος και να καλύπτουμε τις κενές οργανικές θέσεις σε απαρχαιωμένα οργανογράμματα. Σήμερα μας ενδιαφέρει να μικρύνουμε το κράτος και να απολύσουμε εργαζόμενους, ποτέ όμως δεν μας ενδιέφερε πραγματικά να το οργανώσουμε με τέτοιο τρόπο ώστε να αποδίδει περισσότερο.

Θα φανώ πεζός, καθώς δεν υποστηρίζω ότι το πρόβλημα της δημόσιας διοίκησης θα λυθεί με τη μεταφορά της χώρας σε περισσότερο σκιερό και βροχερό μέρος του πλανήτη, αλλά πως η βέλτιστη απόδοση του δημοσίου είναι ζήτημα ορθολογικής οργάνωσης, επιμονής στους στόχους και σταθερότητας της ιεραρχίας.

Η δημόσια διοίκηση διαθέτει σήμερα σωρούς από ακριβοπληρωμένα επιχειρησιακά σχέδια στα οποία όμως δεν δίνει καμία σημασία. Κανείς δεν ασχολείται με το αν τηρούνται οι στόχοι ούτε καν με το ποιοι είναι αυτοί οι στόχοι. Διαθέτει επίσης μια εξαιρετική Σχολή Δημόσιας Διοίκησης την οποία δεν αξιοποιεί ως κυρίαρχο εργαλείο οργάνωσης των υπηρεσιών της, στα πρότυπα των ευρωπαϊκών γραφειοκρατιών.

Διαθέτει επίσης διοικήσεις, στους φορείς του ευρύτερου δημόσιου τομέα, η επιλογή των οποίων δεν έχει γίνει μέσω κάποιας Ανεξάρτητης Αρχής τύπου ΑΣΕΠ, αλλά προέρχονται από τη δεξαμενή των κομματικών στρατών. Πώς είναι δυνατόν να αναμένουμε ως χώρα ότι θα επιλέγουμε διοικήσεις αναξιοκρατικά ή ψευδο-αξιοκρατικά, των οποίων η θητεία δεν υπερβαίνει κατά μέσο όρο τα 1,5 έτη, και αυτές οι διοικήσεις θα αποδώσουν σημαντικό έργο. Η επιτυχία κρύβεται στα μικρά πράγματα και στη διαχείριση της καθημερινότητας της εργασίας, όχι σε μεγαλόπνοα σχέδια και ευφάνταστα προγράμματα.

Γι’ αυτό, αν θέλουμε να έχουμε αποδοτικές δημόσιες υπηρεσίες, την επόμενη φορά ας ανασχηματίσουμε τους υπουργούς, όχι το κράτος.

Πηγή: Ημερησία On-line