200 χρόνια από την Επανάσταση του 1821

«Όταν η Διοίκησις βιάζη, αθετή, καταφρονή τα δίκαια του λαού και δεν εισακούη τα παράπονά του, το να κάμη τότε ο λαός ή κάθε μέρος του λαού επανάστασιν, να αρπάζη τα άρματα και να τιμωρήση τους τυράννους του, είναι (το) πλέον ιερόν από όλα τα δίκαιά του και το πλέον απαραίτητον από όλα τα χρέη του»»

Ρήγας Φεραίος, «Δίκαια του Ανθρώπου», 1797

Αγαπητές, αγαπητοί συνάδελφοι,

Συμπληρώνονται σήμερα 200 χρόνια από την Επανάσταση του 1821, η οποία οδήγησε, εννιά χρόνια αργότερα, στη συγκρότηση του πρώτου εθνικού κράτους στη βαλκανική χερσόνησο. Πρόκειται για την πρώτη Επανάσταση που βάλλει ευθέως κατά της συμφωνίας της Βιέννης του 1814-1815, εισάγει εθνικά στοιχεία και αποτελεί την αφετηρία «για την επαναχάραξη των ευρωπαϊκών συνόρων –διαδικασία που θα ολοκληρωθεί έναν αιώνα αργότερα, στην τοπική κλίμακα με τους Βαλκανικούς Πολέμους και στην ευρωπαϊκή με τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο» (Καβαλλιεράκης, 2020).

Το ’21 αποτέλεσε μια γνήσια λαϊκή επανάσταση, όπου η οργάνωση, ο σχεδιασμός και η υλοποίησή της συμπυκνώνει τις συγκρούσεις, αλλά και τις ανάγκες μιας ολόκληρης εποχής. Ο ξεσηκωμός των «λαών της Ελλάδας», όπως αποκαλούν το αμάλγαμα των πληθυσμών της χερσονήσου οι λόγιοι Ευρωπαίοι της περιόδου (Κουμπουρλής, 2009), αποτελεί, μέρος μιας αλυσίδας επαναστάσεων που συγκλονίζουν την Ευρώπη, μετά τα κοσμοϊστορικά γεγονότα της Βιομηχανικής Επανάστασης και της Γαλλικής Επανάστασης.

Η σύνδεση της Επανάστασης του ’21 με τον Διαφωτισμό και τα φιλελεύθερα ιδανικά γίνεται πηγή έμπνευσης του διεθνούς φιλελευθερισμού: «Σε μία και μόνη περίπτωση ο ατέρμονος πόλεμος των ποιμενικών φυλών και των ληστών-ηρώων ενάντια σε οποιαδήποτε αληθινή κυβέρνηση συγκεράστηκε με τις ιδέες του αστικού εθνικισμού και της Γαλλικής Επανάστασης: στον ελληνικό απελευθερωτικό αγώνα (1821-30). Ήταν συνεπώς φυσικό η Ελλάδα να γίνει θρύλος και πηγή έμπνευσης των απανταχού εθνικιστών και φιλελευθέρων» (Hobsbawm, 1992 [1962], Η Εποχή των Επαναστάσεων 1789-1848,171 & 203).

Η Ένωση Αποφοίτων της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης τιμά τον ηρωικό αγώνα και τις θυσίες των επαναστατών του 1821, οι οποίοι συνέδραμαν αποφασιστικά στην ανάδειξη και κατοχύρωση των δικαιωμάτων των λαών για αυτοδιάθεση, αυτοπροσδιορισμό και εθνική ανεξαρτησία.

Το ΔΣ της ΕΝΑΠ – ΕΣΔΔΑ, ανταποκρινόμενο στους σκοπούς και τους στόχους της ΕΝΑΠ, ως ενός επιστημονικού σωματείου, και με αφορμή την επέτειο των διακοσίων χρόνων, ανακοινώνει την πρόθεσή του να διοργανώσει ημερίδα με θέμα:

 «200 χρόνια από την επανάσταση του 1821:
Η συγκρότηση του ελληνικού έθνους-κράτους ως νεωτερικής κοινωνικής οργάνωσης: συνέχειες, ασυνέχειες, προκλήσεις»
.

Ωστόσο, και επειδή όπως σε κάθε επετειακό εορτασμό, υπάρχει ο κίνδυνος «της επανάληψης τετριμμένων πραγμάτων και κοινών τόπων» (Δημητρόπουλος, 2019, «Τα αρχεία και οι σπουδές για την επανάσταση του 1821»), πρόθεσή μας είναι να προσεγγίσουμε πλουραλιστικά και αναστοχαστικά τη συγκρότηση του ελληνικού έθνους – κράτους και να συμβάλλουμε δημιουργικά σε ένα ανοιχτό δημόσιο διάλογο.

Άλλωστε, το 1821, έχει διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην ίδια τη διαμόρφωση της νεοελληνικής ιδεολογίας. Η μέθοδος πρόσληψης τόσο της Επανάστασης όσο και των αιτιών που οδηγηθήκαμε σε αυτήν αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ιστοριογραφικά διακυβεύματα. Έτσι, σε κάθε ιστορική περίοδο του σύγχρονου νεοελληνικού κράτους διαμορφώνονται και αντίστοιχες ιδεολογικές και πολιτικές ερμηνείες του ’21, οι οποίες άλλες φορές βρίσκονται σε ευθεία σύγκρουση και άλλες φορές αλληλοσυμπληρώνονται (Λούκος, 2008).

Αναγνωρίζουμε ότι ο δημόσιος διάλογος γύρω από ζητήματα ιστοριογραφίας, μνήμης και πολιτικής είναι συνήθως ιδιαίτερα φορτισμένος αλλά πιστεύουμε ότι μπορεί να είναι εξίσου δημιουργικός και διαλεκτικός.

Όπως επισημαίνει άλλωστε και ένας από τους μεγαλύτερους θεωρητικούς του εθνικισμού, ο Β. Anderson (1936-2015): «Τα πιο σημαντικά χαρτιά που έχει στα χέρια του ένας καλός μελετητής, ο οποίος μελετάει συγκριτικά την αυτοκρατορία και τον εθνικισμό είναι ο Άσσος της Ειρωνείας και η Ντάμα της Ενσυναίσθησης (Empathy). H Ντάμα μας βοηθάει να φανταστούμε τον εαυτό μας στη θέση των άλλων και να προσπαθήσουμε να δούμε τον κόσμο όπως τον βλέπουν εκείνοι — κι αυτό είναι εξαιρετικά χρήσιμο ενάντια στον εγωισμό και τις κυριαρχικότητες κάθε είδους, καθώς και στην εθνική έπαρση. Ο Άσσος, τώρα, είναι η καλύτερη άμυνα ενάντια στον συναισθηματισμό, την καπηλεία των μύθων, τη θριαμβολογία, τη μισαλλοδοξία».

Καθώς το πρόγραμμα ομιλητριών/τών και οι επιμέρους θεματικές πρόκειται να εξειδικευτούν το προσεχές διάστημα, καλούμε τα μέλη μας να συμβάλλουν στη σχετική συζήτηση με προτάσεις και ιδέες τους.

Η συμπλήρωση 200 χρόνων από την Επανάσταση του 1821 δίνει τη δυνατότητα στον ελληνικό λαό, στους πολίτες και τους κατοίκους αυτής της χώρας να αναζητήσουν, τους λόγους που οδήγησαν στον ξεσηκωμό, τον πόλεμο, την απελευθέρωση και τη συγκρότηση του ελληνικού κράτους. Είναι μια σπουδαία ευκαιρία για έναν ειλικρινή διάλογο.

Το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΝΑΠ

Πίνακας: Μποσταντζόγλου Μέντης (Μποστ), Η Ελλάς περιστιχίζων υπό οπλαρχιγών.


Πρόσφατες δημοσιεύσεις


Αρχείο ανά μήνα

Θεματικές – Κατηγορίες

Ετικέτες (tags)